گزارش ریسک جهانی ۲۰۲۶ این پرسش را مطرح میکند: چرا طوفانی مشابه در یک کشور به سانحهای مرگبار تبدیل میشود، در حالی که پیامدهای آن در نقطهای دیگر محدود باقی میماند؟ پاسخ این پرسش بهندرت صرفاً به شدت باد وابسته است. هرچند فراوانی وقوع چرخندهای حارهای در سطح جهان افزایش نیافته است، اما شدت آنها بیشتر شده و بهطور فزایندهای دقیقاً در نزدیکی خطوط ساحلی دچار تقویت ناگهانی میشوند. این وضعیت، پنجره زمانی موجود برای هشدار به مردم و رفتن به پناهگاه را بهشدت کوتاه میکند. با این حال، عامل اصلی بیشترین تلفات جانی نه باد، بلکه آب ناشی از خیزاب طوفان و سیلاب است. اینکه آیا یک طوفان به سانحه تبدیل میشود یا خیر، بیش از هر چیز بر اساس میزان آسیبپذیری اجتماعی تعیین میشود. در کشورهای کمترتوسعهیافته و شهرهای ساحلی با رشد سریع، سرعتهای مشابه باد جمعیت بیشتری را تحت تأثیر قرار میدهد و با ساختمانهای ضعیفتر و سطح حفاظت کمتری روبهرو میشود.
سه رویکرد کلیدی در کانون توجه این گزارش قرار دارد:
- سیستمهای هشدار سریع تنها زمانی جان انسانها را نجات میدهند که به دست تمامی افراد برسند. این سیستمها در اغلب موارد صرفاً بر پایه شدت باد عمل میکنند و افرادی را که به زبان رسمی تسلط ندارند، از معلولیتهای حرکتی رنج میبرند یا فاقد پناهگاه امن هستند نادیده میگیرند. هشدار کارآمد باید بهجای تمرکز صرف بر مخاطره، از جامعه و انسانها آغاز شود.
- سیستمهای حمایت اجتماعی معمولاً بر اساس معیار فقر تنظیم شدهاند و نه آسیبپذیری. در نتیجه، افرادی که بیشترین نیاز به حفاظت را دارند، اغلب بدون شبکه ایمنی مناسب باقی میمانند. در غیاب سازوکارهای دولتی، شبکههای غیررسمی مانند امدادهای همسایگی افراد را در طول بحران هدایت میکنند، اما این شبکهها در طوفانهای بزرگ بهسرعت به سقف توانمندی خود میرسند. حمایتهای رسمی و غیررسمی در تقابل با یکدیگر نیستند، بلکه باید مکمل یکدیگر باشند.
- وجوه ارسالی مهاجران به کشور مبدأ در سطح جهانی حتی از کمکهای رسمی شرایط اضطراری فراتر رفته است. پس از وقوع طوفانها، این منابع مالی بهسرعت و بهطور مستقیم منتقل میشوند، اما در سیاستگذاریهای مدیریت سانحه تا حد زیادی نادیده گرفته شدهاند. از سوی دیگر، این وجوه تنها به دست خانوارهایی میرسد که بستگانی در خارج از کشور دارند، مسئلهای که میتواند به تعمیق نابرابریهای موجود منجر شود.
پیام این گزارش در عین حال فراخوانی برای اقدام عملی است. تبدیل یک طوفان به سانحه سرنوشت محتوم نیست، بلکه نتیجه تصمیمگیریهای کلان و سیاسی است. آسیبپذیری قابل کاهش است و اقدامات حفاظتی تنها زمانی اثربخش خواهند بود که هیچکس از شمول آنها خارج نماند.