
دانشمندان علوم اقلیم افزایش دمای ناشی از پدیده النینو را «کارتپستالی از آینده» نامیدهاند.
بر اساس برآوردهای دانشمندان اقلیمشناس، پیشبینی میشود طی شش ماه آینده بیش از ۴۵۱٬۰۰۰ نفر در سراسر جهان به دلیل گرمای فزاینده ناشی از یک «ابر النینو» جان خود را از دست بدهند.
النینو—فاز گرم چرخه متناوب اقیانوس آرام که طی آن گرمای اقیانوس به جو آزاد میشود—از ماه ژوئن آغاز شده است. این پدیده میتواند شدت طوفانها، شیلات و الگوهای بارندگی را در مناطقی بسیار دورتر از اقیانوس آرام تحت تأثیر قرار داده و دمای خشکیهای کره زمین را افزایش دهد.
دانشمندان آزمایشگاه اثرات اقلیمی دانشگاه شیکاگو در برآوردهای جدید خود پیشبینی میکنند که شرایط گرمایشی ناشی از النینو در خشکیها، مشابه دماهای بالاتری خواهد بود که پیشبینی میشود تغییر اقلیم تا ۲۰ سال آینده ایجاد کند.
این دانشمندان هشدار دادند که آمار تخمینی مرگومیر ناشی از گرما، علاوه بر اثرات خشکسالی، آتشسوزیهای جنگلی و سطحی و سیلابهایی است که در اثر افزایش دما و تغییر الگوهای بارش در جهانی که پیشتر تحت تأثیر گازهای گلخانهای بیشازحد گرم شده، رخ میدهند.
مایکل گرینستون، یکی از بنیانگذاران آزمایشگاه اثرات اقلیمی و استاد اقتصاد، اظهار داشت که دانشمندان از دیرباز توانایی پیشبینی اثرات دماهای بالاتر بر محصولات کشاورزی را داشتهاند، اما اکنون میتوانند اثرات النینو بر میزان مرگومیر را نیز پیشبینی کنند.
گرینستون بیان کرد: «این رقم بهقدری بزرگ است که میتواند بهتآور باشد؛ اما این آمار از والدین، فرزندان، پدربزرگها و مادربزرگها، همسایگان و افرادی تشکیل شده است که سر کار میروند، از خانوادهها مراقبت میکنند و زندگی روزمره خود را میگذرانند. این گزارش به تصمیمگیرندگان امکان میدهد بهدقت بررسی کنند که در کجا میتوان اقدامات اضطراری فوری را برای نجات جان دهها هزار نفر در ماههای آینده به کار بست.»
کشورهایی که بیشترین آسیب را از افزایش دمای خشکی به میزان ۱٫۲ درجه سلسیوس طی شش ماه آینده متحمل میشوند عبارتند از نیجریه، اندونزی، سودان، هند و برزیل. این پنج کشور در مجموع بیش از ۹۷٬۰۰۰ مورد از مرگومیرهای پیشبینیشده ناشی از گرما را به خود اختصاص میدهند. طبق این مطالعه، ایالات متحده نیز با ۳٬۵۰۰ مورد مرگ اضافی پیشبینیشده، در میان ۲۰ کشور با بیشترین آسیب قرار دارد.
با آغاز اثرگذاری شرایط النینو بر منطقه آسیا-پاسیفیک در ماه ژوئن، فدراسیون بینالمللی جمعیتهای صلیب سرخ و هلال احمر (IFRC) در بیانیهای اعلام کرد که شعب محلی برای آمادگی و پاسخگویی به این ریسکهای اقلیمی نوظهور دستبهکار شدهاند. اقدامات آمادگی آنها شامل تقویت سیستمهای هشدار سریع، ارائه کمکهای نقدی و معیشتی و ترویج شیوههای کشاورزی تابآور در برابر اقلیم است.
بیانیه این شبکه بشردوستانه حاکی از آن است که تشدید گرما، خشکسالی و فشار مضاعف بر بخش کشاورزی و سیستمهای آب و انرژی میتواند ریسکها را تشدید کند و پدیدههای حدی جوی را شدیدتر، غیرقابلپیشبینیتر و مخربتر برای جوامع آسیبپذیر سازد. الکساندر ماتئو، مدیر منطقهای IFRC در آسیا-پاسیفیک، تأکید کرد که هنوز فرصت برای اقدام وجود دارد.
ماتئو گفت: «ما میدانیم که ریسکها در کجا شکل میگیرند و ابزارهای لازم برای پاسخ زودهنگام را در اختیار داریم. آنچه اکنون ضرورت دارد، تعهد به سرمایهگذاری پیش از وقوع بحران است؛ نه اینکه بعداً هزینههای بسیار سنگینتری بپردازیم.»
این پدیده النینو که میتواند قدرتمندترین نمونه ثبتشده باشد، ممکن است دمای متوسط سالانه سیاره را بهطور دائم از آستانه گرمایش ۱٫۵ درجه سلسیوس فراتر ببرد؛ آستانهای که در اسناد علمی و توافقهای سیاسی بهعنوان نقطه عطف اثرات اقلیمی برگشتناپذیر ثبت شده است.
شرایط گرمایشی از ژوئن ۲۰۲۶ تا فوریه ۲۰۲۷ شبیه به دماهای بالاتری خواهد بود که پیشبینی میشود تغییر اقلیم تا ۲۰ سال آینده تحمیل کند؛ امری که منجر به افزایش ۴۴ درصدی تعداد روزهای بسیار گرم نسبت به یک سال عادی خواهد شد. پیشبینیها نشان میدهند النینو پس از فوریه ۲۰۲۷ و در طول بهار ۲۰۲۷ نیز ادامه خواهد داشت که این امر احتمالاً آمار مرگومیر را بیشتر افزایش میدهد.
نویسندگان این مطالعه خاطرنشان کردند که النینو عملاً جهان را به سمت آینده پرتاب میکند و دماهایی را پدید میآورد که تا دو دهه دیگر به یک هنجار تبدیل نخواهند شد، آن هم پیش از آنکه کشورها زمان کافی برای سازگاری و محافظت از خود داشته باشند.
این گزارش، روشهای اعتبارسنجیشده در زمینه رابطه میان دما و مرگومیر در بیش از ۲۴٬۰۰۰ منطقه در سراسر جهان را با پیشبینیهای فصلی دما ترکیب کرده است. برآوردهای مرگومیر با ماههای مشابه در یک سال میانگین بین سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۲۵ مقایسه شده است.
این مطالعه نشان میدهد که پیشبینیهای حساس به زمان میتوانند تصمیمات سازمانهای چندجانبه و بشردوستانه را درباره نحوه هدایت بودجههای اضطراری جهت جلوگیری از مرگ دهها هزار نفر هدایت کنند. همچنین این نتایج به دولتها در تمامی سطوح آگاهی میدهد که منابع خود را در چه بخشهایی متمرکز سازند.
فهرست اقدامات سازگاریِ این آزمایشگاه اقلیمی نشان میدهد که صدور هشدارهای گرما، خدماترسانی بهداشتی به جمعیتهای آسیبپذیر، احداث مراکز خنککننده و ایستگاههای تأمین آب، حفاظت از کارگران و گسترش ظرفیت سیستمهای سلامت میتواند به افراد در تابآوری در برابر گرمای شدید کمک کند.
تاما کارلتون، مدیر پژوهشی آزمایشگاه اثرات اقلیمی و استادیار دانشگاه کالیفرنیا در برکلی، معتقد است که افزایش پاسخ مدیریت شرایط اضطراری و هدفگذاری بهتر اقدامات میتواند جان افراد بسیاری را در سال جاری نجات دهد.
کارلتون اظهار داشت: «اما از اکنون تا ۲۰ سال آینده، زمانی که دماهای حدی امروزی به وضعیت عادی جدید تبدیل شوند، نمیخواهیم بهطور دائم در وضعیت اضطراری به سر ببریم.»