خبر
بر اساس داده‌های جدید سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، شاخص بهای کالاهای غذایی پایه در ماه سپتامبر با افزایش همراه شد؛ افزایشی که عمدتاً ناشی از اختلال در خطوط حمل‌ونقل، نگرانی‌های جوی اثرگذار بر عرضه و همچنین افزایش قیمت گروه‌های کالایی زراعی بوده است.
شاخص قیمت غذای فائو که تغییرات ماهانه بهای بین‌المللی سبدی از کالاهای غذایی عرضه‌شده در بازارهای جهانی را پایش می‌کند، در سپتامبر ۲۰۲۶ به‌طور میانگین به ۱۳۶٫۰ واحد رسید که نشان‌دهنده رشد ۱٫۵ درصدی نسبت به ماه اوت و ۵٫۸ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته است.
ماکسیمو توررو، اقتصاددان ارشد فائو در این باره اظهار داشت: «ما شاهد روندی مداوم و رو‌به‌گسترش از افزایش قیمت کالاهای پایه در جهان هستیم؛ چراکه اختلالات ترابری در تنگه هرمز و دریای سیاه با شوک‌های اقلیمی هم‌زمان شده و فشارهای مضاعفی بر بخش‌های انرژی، حمل‌ونقل و اقلام اساسی غذایی وارد کرده است. تداوم این فشارها به‌زودی به قیمت‌های مصرف‌کننده منتقل خواهد شد؛ به‌ویژه در کشورهایی که وابستگی شدیدی به واردات غذا و انرژی دارند.»
شاخص قیمت غلات فائو نسبت به ماه اوت ۵٫۱ درصد و در مقایسه با سپتامبر ۲۰۲۵ حدود ۱۷٫۲ درصد افزایش یافت. قیمت جهانی گندم به دلیل محدودیت‌های لجستیکی در حوزه دریای سیاه و خشکی هوا در بخش‌هایی از آمریکای شمالی پیش از فصل کاشت، ۶٫۳ درصد رشد کرد. همچنین قیمت جهانی ذرت نسبت به ماه گذشته ۵٫۶ درصد افزایش یافت که ناشی از نگرانی‌ها پیرامون عملکرد محصول در ایالات متحده آمریکا، کاهش ظرفیت صادراتی برزیل و اختلال در تجارت دریای سیاه بود. تداوم نااطمینانی‌ها در کشتیرانی از مسیر تنگه هرمز نیز زمینه افزایش قیمت خوراک‌های زیست‌سوختی نظیر ذرت را فراهم کرد. شاخص قیمت انواع برنج فائو نیز در پی نوسانات قیمتی برنج ایندیکا به دلیل دغدغه‌های اقلیمی و کاهش فصلی عرضه، ۱٫۴ درصد رشد داشت.
شاخص قیمت روغن‌های گیاهی فائو در مقایسه با اوت ۰٫۹ درصد افزایش یافت که بازتاب‌دهنده بالا رفتن قیمت جهانی روغن پالم بر اثر تقاضای شدید وارداتی و نگرانی از تبعات آب‌وهوای خشک بر چشم‌انداز تولید در جنوب شرقی آسیاست.
در مقابل، شاخص بهای گوشت فائو با افت ۱٫۱ درصدی همراه شد؛ افتی که در پی عرضه فراوان صادراتی و کاهش قیمت گوشت خوک و طیور رقم خورد. قیمت صادراتی گوشت گاو برزیل به واسطه افزایش تقاضای وارداتی ایالات متحده بالا رفت، اما قیمت گوشت گوسفند تا حد زیادی بدون تغییر باقی ماند.
شاخص قیمت لبنیات فائو در ماه سپتامبر کاهش جزئی ۰٫۱ درصدی را ثبت کرد؛ چراکه افت قیمت پنیر تا حدی افزایش بهای شیرخشک را پوشش داد و قیمت کره نیز نوسان اندکی داشت.
شاخص قیمت شکر فائو تحت تأثیر پیش‌بینی کاهش عرضه جهانی در فصل زراعی ۲۰۲۶/۲۷، رشدی ۶٫۱ درصدی را نسبت به اوت تجربه کرد. از عوامل مؤثر در این زمینه می‌توان به افت پیش‌بینی تولید شکر در تایلند، نگرانی از چشم‌انداز زراعی هند بر اثر بارندگی‌های کمتر از حد نرمال و تشدید پدیده ال‌نینو، بارش‌های سنگین در مناطق کشت مرکز و جنوب برزیل و کاهش سطح زیر کشت چغندرقند در اتحادیه اروپا اشاره کرد.
اطلاعات تکمیلی در این نشانی در دسترس است.
پیش‌بینی کاهش تولید و تجارت جهانی غلات
بر اساس گزارش عرضه و تقاضای غلات که فائو آن را منتشر کرده است، پیش‌بینی می‌شود تولید جهانی غلات در سال ۲۰۲۶ با افتی ۲٫۱ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۵ به ۲٬۹۷۹ میلیون تن برسد که البته همچنان دومین رکورد تاریخی پس از سال گذشته به شمار می‌رود.
در این پیش‌بینی به‌روزرسانی‌شده، برآورد تولید گندم به لطف بهبود وضعیت اقلیمی در استرالیا به ۸۱۳٫۹ میلیون تن افزایش یافته است. با این حال، کاهش عملکرد دانه‌های درشت (غلات دامی) به دلیل شرایط آب‌وهوایی گرم و خشک در اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا و برآورد رقم ۱٬۶۱۲ میلیون تن، اثر این بهبود را کاملاً خنثی کرد. تولید برنج جهان نیز ۵۵۲٫۵ میلیون تن برآورد می‌شود؛ چراکه کاهش دورنمای تولید در هند به‌علت توزیع نامناسب بارش‌های موسمی، بر بهبود چشم‌اندازها در ژاپن و نپال غالب شده است.
فائو برآورد خود از کل مصرف جهانی غلات در سال ۲۰۲۶/۲۷ را با اندکی افزایش به ۲٬۹۶۶ میلیون تن رساند؛ ارقامی که حاکی از افزایش مصرف غلات درشت، افت مصرف گندم و ثبات پیش‌بینی مصرف برنج نسبت به برآوردهای ماه قبل است.
پیش‌بینی می‌شود ذخایر غلات جهان در پایان فصل زراعی ۲۰۲۷ نسبت به مقادیر آغازین خود بدون تغییر بماند و روی رقم ۹۵۰ میلیون تن بایستد؛ زیرا انتظار می‌رود افزایش ذخایر گندم و جو، برداشت از ذخایر برنج و سورگوم را پوشش دهد. در نتیجه، نسبت ذخایر به مصرف غلات در جهان در پایان فصل ۲۰۲۶/۲۷ به ۳۱٫۷ درصد می‌رسد که نسبت به سطح ۳۲٫۰ درصدی فصل گذشته کاهش اندکی دارد.
فائو همچنین پیش‌بینی می‌کند حجم تجارت جهانی غلات با کاهشی ۳٫۵ درصدی نسبت به رکورد سال ۲۰۲۵/۲۶، به ۵۰۵٫۸ میلیون تن برسد. به احتمال قوی صادرات گندم و ذرت به دلیل محدودیت در مسیرهای کشتیرانی دریای سیاه و نبود ظرفیت‌های ترابری جایگزین، بیش از ارزیابی‌های قبلی افت خواهد کرد. تجارت بین‌المللی برنج نیز در سال ۲۰۲۶ با افتی ۲٫۲ درصدی روبه‌رو می‌شود و سپس در سال ۲۰۲۷ رشد ۱٫۷ درصدی خواهد داشت.
جزئیات بیشتر در این پیوند در دسترس است.
سامانه اطلاعات بازار کشاورزی (AMIS) مستقر در فائو نیز گزارش ماهانه پایش بازار خود را منتشر و خاطرنشان کرد افزایش نرخ کرایه حمل کالا، نوسانات بازار کود شیمیایی و تداوم گره‌های لجستیکی، عدم‌قطعیت‌ها در فضای بازار را افزایش داده است.
پدیده ال‌نینو
در این گزارش پایش همچنین آمده است که تقویت پدیده اقلیمی ال‌نینو نااطمینانی‌های تازه‌ای در چشم‌انداز تولید به‌ویژه برای مزارع برنج در جنوب و جنوب شرقی آسیا ایجاد کرده است. در مقیاس جهانی، بازده عملکرد برنج در جریان رخ‌داد ال‌نینو معمولاً بین ۱٫۰ تا ۱٫۵ درصد کمتر از روند مورد انتظار است، درحالی‌که بازده گندم و ذرت به‌طور کلی نزدیک به سطح معمول باقی می‌ماند و عملکرد سویا غالباً بین ۱٫۵ تا ۲٫۰ درصد فراتر از روند پیش‌بینی‌شده است. طبق این گزارش، رویدادهای نیرومندتر ال‌نینو نتایج قابل‌پیش‌بینی‌تری بر عملکرد مزارع دارند، هرچند لزوماً شدیدتر نیستند؛ درحالی‌که رویدادهای ضعیف‌تر ال‌نینو با نوسانات و بی‌ثباتی‌های بیشتری همراه می‌شوند.
