مقاله- پژوهش دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) نشان می‌دهد که میزان گردوغبار بیابانی در جو زمین از سال ۲۰۰۳ تاکنون حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است.
- گردوغبار جوی اثر سرمایشی خفیفی بر سیاره دارد و کاهش اخیر آن ممکن است در تسریع روند گرمایش جهانی نقش داشته باشد.
- دانشمندان همچنان در حال بررسی دلایل کاهش گردوغبار بیابانی در جو هستند.
گردوغبار بیابانی جوی از دیرباز در سراسر کره زمین در گردش بوده است، اما مطالعه‌ای جدید از سوی دانشگاه کالیفرنیا، لس‌آنجلس (UCLA) محکم‌ترین شواهد را تاکنون از کاهش مرموز گردوغبار در مقیاس جهانی ارائه می‌دهد.
از آنجا که گردوغبار موجود در جو در مجموع اثر سرمایشی اندکی بر اقلیم دارد، پژوهشگران معتقدند کاهش آن احتمالاً تا حدی در تشدید گرمایش اقلیمی اخیر سهم داشته است.
این پژوهش که داده‌های حاصل از مشاهدات ماهواره‌ای، سنجش‌های زمینی و مدل‌های جوی را ترکیب کرده است، نشان داد که مقدار گردوغبار در جو زمین از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۳ حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است.
بخش عمده گردوغبار جوی از نیمکره شمالی سرچشمه می‌گیرد؛ به‌طوری‌که مناطق بیابانی بزرگ از جمله صحرای بزرگ در شمال آفریقا و بیابان‌های آسیا از جمله بیابان گبی، بیشترین سهم را در توده گردوغبار جهانی دارند.
با این حال، بر اساس این مطالعه که در نشریه Science Advances منتشر شده است، دلایل کاهش اخیر همچنان نامشخص است.
آشوک گوپتا، نویسنده ارشد مقاله که بخش عمده این تحلیل را به‌عنوان پژوهشگر و دانشمند پروژه در دپارتمان علوم جوی و اقیانوسی UCLA انجام داده است، می‌گوید: «این محکم‌ترین شواهد تا به امروز است که نشان می‌دهد جو زمین در اوایل قرن بیست‌ویکم با کاهش گردوغبار روبه‌رو شده است.»
جسپر کوک، دانشمند علوم جوی در دانشگاه UCLA و سرپرست این پروژه، خاطرنشان کرد که روند کاهشی اخیر گردوغبار، نشان‌دهنده دگرگونی نسبت به بخش عمده قرن بیستم است؛ دوره‌ای که طی آن گردوغبار جوی روندی افزایشی داشت و در دهه ۱۹۸۰ به دلایلی که دانشمندان هنوز در پی کشف آن هستند، به اوج خود رسید.
کوک گفت: «به دلیل اثر سرمایشی کلی و اندک گردوغبار جوی بر اقلیم، کاهش کنونی گردوغبار احتمالاً تا حدی در گرمایش ناشی از تغییر اقلیم انسان‌ساز اثرگذار بوده است.»
کوک افزود: «کاهش گردوغبار پیامدهای بالقوه دیگری نیز بر بوم‌سازگان‌ها، کیفیت هوا و وضعیت جو دارد. گردش گردوغبار در جو نقش مهمی در ته‌نشینی مواد مغذی و کانی‌ها در اقیانوس‌ها و خشکی‌ها ایفا می‌کند. این پدیده همچنین در آلودگی هوا مؤثر است و بازتابندگی (آلبدو) برف و یخ را کاهش می‌دهد.»
کوک یادآور شد که حتی با وجود روند کاهشی از دهه ۱۹۸۰، سطح گردوغبار در مقایسه با دوران پیشاصنعتی همچنان بالاست. به گفته او، علاوه بر بیابان‌هایی مانند صحرای بزرگ و گبی، بخشی از گردوغبار امروزی از بستر خشک‌شده دریاچه‌هایی برمی‌خیزد که فعالیت‌های کشاورزی و دیگر نیازها، انسان را به انحراف مسیر آب آن‌ها واداشته است؛ نظیر دریاچه سالتون و دره اوونز در کالیفرنیا، دریاچه نمک بزرگ در یوتا و دریای آرال در مرز قزاقستان و ازبکستان.
گوپتا اکنون با همکاری دانشگاه وندربیلت و UCLA، در حال بررسی عوامل محرک کاهش گردوغبار جوی است.
گوپتا بیان کرد: «ما در تلاشیم تا مشخص کنیم چه میزان از کاهش جهانی گردوغبار را می‌توان به تغییر الگوهای باد سطحی و دیگر عوامل محیط‌زیستی نسبت داد و این تغییرات چه پیامدهایی برای گردوغبار جوی در اقلیم آینده به همراه خواهد داشت.»
