مقاله
۲۲۸ میلیارد دلار رقمی سرسام‌آور است؛ با این حال، این دقیقاً همان هزینه‌ای است که جوامع سراسر جهان پس از وقوع سوانح، هر ساله باید برای بازسازی مسکن تأمین کنند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با تأکید بر لزوم سرمایه‌گذاری بیشتر برای مقاوم‌سازی خانه‌ها و بهبود آمادگی، اظهار داشت که سالانه میلیون‌ها واحد مسکونی دچار آسیب یا تخریب می‌شوند؛ پدیده‌ای که «موجب آوارگی خانواده‌ها و تشدید فقر می‌گردد».
دبیرکل سازمان ملل به مناسبت روز بین‌المللی کاهش ریسک سانحه تصریح کرد: «با تشدید ریسک‌های اقلیمی و پیامدهای ناشی از سوانح، احداث سرپناه‌های ایمن‌تر مسئولیتی مشترک بر دوش دولت‌ها، سازندگان، مهندسان و جوامع محلی است».
دفتر کاهش ریسک سانحه سازمان ملل متحد (UNDRR) نیز در پیامی همسو خاطرنشان کرد که خسارت وارده به مسکن، به‌تنهایی ۴۳ درصد از هزینه‌های مستقیم ناشی از طوفان‌ها، سیلاب‌ها، سونامی‌ها و زلزله‌ها را شامل می‌شود.
مرز میان نجات و خسارت
ژانت السورث، سخنگوی این نهاد، تأکید کرد که کاهش اثرات سوانح به احداث خانه‌های تاب‌آور و آماده‌سازی خانوارها برای بدترین سناریوها وابسته است.
وی با استناد به داده‌های «نظرسنجی جهانی ریسک در سال ۲۰۲۶» متعلق به بنیاد لویدز رجیستر گفت: «از میان افرادی که پیش از وقوع سانحه هشدار دریافت کرده بودند، تنها ۲۷ درصد از کسانی که برنامه خانوادگی برای مقابله با سانحه نداشتند یا به توانایی خود برای حفاظت از جانشان مطمئن نبودند، توانستند بر اساس آن هشدار عمل کنند».
«در مقابل، ۸۳ درصد از افرادی که هم برنامه مشخصی داشتند و هم به توانایی پاسخگویی خود باور داشتند، توانستند اقدامات لازم را انجام دهند».
السورث خاطرنشان کرد که پیشرفت‌های به‌دست‌آمده در کاهش تلفات جانی سوانح طی ۱۱ سال گذشته، با کاهش خسارات و پیامدهای اقتصادی آن‌ها همراه نبوده است.
وی ضمن فراخوان برای قرار دادن تاب‌آوری مسکن در کانون برنامه‌های کاهش ریسک سانحه، یادآور شد که همه خانوارها باید به اطلاعات ریسک، هشدارهای سریع و منابع لازم برای محافظت از خود دسترسی داشته باشند.
ایمن‌تر و مستحکم‌تر
او در ادامه افزود دولت‌ها، بخش خصوصی و مسئولان محلی می‌توانند این هدف را از طریق «احداث بنا در مناطق ایمن‌تر، اعمال استانداردهای ساختمانی تاب‌آور، به‌سازی خانه‌های موجود و توانمندسازی خانوارها با ارائه دانش و ابزارهای مورد نیاز برای آمادگی در برابر سوانح» محقق کنند.
سازمان بین‌المللی مهاجرت (IOM) در سال ۲۰۲۵ میلادی با اجرای برنامه‌های کاهش ریسک سانحه، به ۱٫۴ میلیون نفر در ۳۹ کشور کمک کرده و نزدیک به ۱،۲۰۰ جامعه محلی را تحت پوشش حمایتی قرار داده است.
ماریا مویتا، مدیر دپارتمان پاسخگویی بشردوستانه و بازیابی در سازمان بین‌المللی مهاجرت، اظهار داشت که برای بسیاری از مردم، پایان یک سانحه «تنها آغاز چالشی بسیار طولانی‌تر برای بازگشت به خانه، احیای معیشت و بازسازی زندگی است».
این آژانس بین‌المللی همچنین به گسترش پوشش سامانه‌های هشدار سریع برای بیش از ۱٫۲ میلیون نفر کمک کرده است.
درس‌هایی در مسیر بازیابی
شرایط اضطراری اخیر در نپال، ونزوئلا و کلمبیا نشان داده است که برنامه‌ریزی برای سوانح و جمع‌آوری داده‌ها نقشی کلیدی در روند بازیابی ایفا می‌کند.
در نپال، جایی که وقوع سیلاب ویرانگرِ ناشی از فروریزش یخچال طبیعی در ماه اوت بیش از ۸۴،۰۰۰ نفر را متأثر کرد و به حدود ۷،۵۰۰ واحد مسکونی آسیب رساند، ارزیابی‌های سازمان بین‌المللی مهاجرت در ۴۸ اردوگاه اسکان موقت نشان داد که ۳،۶۵۰ آواره در این مراکز مستقر هستند و ۲۸ اردوگاه همچنان فعالیت می‌کنند.
در ونزوئلا، این سازمان به دنبال زلزله‌های ماه ژوئن به ۵۰،۶۰۰ نفر امدادرسانی کرد و خدماتی نظیر اسکان موقت، تأمین اقلام ضروری، مراقبت‌های درمانی و اقدامات حفاظتی را ارائه داد.
نظرسنجی‌ها نشان داد که بیش از نیمی از خانوارهای آسیب‌دیده، ترمیم و بازسازی خانه‌های خود را اولویت اصلی می‌دانند. مویتا تأکید کرد: «درس این رخداد کاملاً آشکار بود؛ برنامه‌ریزی برای بازیابی باید از مراحل اولیه آغاز شود، پیش از آنکه اسکان موقت و بی‌خانمانی به وضعیتی فرسایشی بدل گردد».
در کلمبیا نیز گزارش شده است که زلزله ماه اوت نزدیک به ۵۰۰،۰۰۰ نفر را تحت تأثیر قرار داده، به بیش از ۲۰۰،۰۰۰ واحد مسکونی خسارت زده و برآورد می‌شود که حدود ۲۰،۰۰۰ خانواده را در شهر کالی بی‌خانمان کرده است.
این مقام سازمان بین‌المللی مهاجرت خاطرنشان ساخت: «تنها بازسازی کالبدیِ خانه‌ها کافی نیست؛ جوامع محلی برای احیای زندگی خود به خدمات پایدار و فرصت‌های مناسب معیشتی نیز نیاز دارند».
مویتا در پایان تأکید کرد: «ما به سرمایه‌گذاری مداوم در حوزه سامانه‌های هشدار سریع، آمادگی در سطح محلی، مسکن ایمن‌تر و اقدامات بازیابی نیاز داریم؛ اقداماتی که باید از همان آغاز بحران آغاز شوند و تاب‌آوری را تقویت کنند. سوانح ممکن است ناگهانی رخ دهند، اما روند آوارگی می‌تواند تا مدت‌ها ادامه یابد».
